Samra 12. februar 2001 vi Honnu og Hildu um torvskur Mykinesi.

Hetta er samra, sum var gjrd vi systrarnar Honnu Joensen (f. 1915) og Hildu Abrahamsen (f. 1917 - 2003). Bar eru uppvaksnar Mykinesi 20unum og 30unum. T var Mykines ein str bygd, har bu t umlei 200 flk. sklanum vru 30 brn. samruni greia tr fr torvskuri, um at ganga til neyta, t neyakonugildi var og t siglingarmenninir fru avsta.

Endurgivin við loyvi fr rithvindinum © Steingrmur Abrahamsen.

Torvskurur

Steingrim: Nr byrjau tit at skera torv?
Hanna: mai mna. 14 dagar vru menninir heima. Um hvtusunnuna, t fru vit heiina.

Steingrim: Hvar lgu torvheiarnar hj tykkum?
Hanna: Upp Heyggj, uppi Grnu Fltu, uppi Ovaru Heyggj hvdu vit eina krgv, so hvdu vit esini torv Vtafllum. Ta var eitt str. Har var so ngv at skera av. Ta var tungt torv. Menninir stu teimum djpu grvunum og langau torvurnar upp, ta var uppi Oyggj. Vit kallau ta fyri torveyga.

Steingrim: Hvr skar Vtafllum?
Hanna: Ppi og sak. Ta var so ngvur svvil t torvinum. Har var pent at vera uppi at sggja yvir bygdina. Torvi var tungt og brendi gott. Uppi Oyggj var besta torvi hj okkum. Har hvdu Karl og Jgvan hskll eisini hs. Har var ein flott flta , sum var breidd vi torvi. Vit koyrdu torvi vi trillibru. T vru vit vl kldd, t vit fru torv at bera burtur. Vit vru handskum, t hetta var skiti arbeii. T ta var turt fru vit at seta upp.Uppi Heyggj mtti miskiftast. So mtti man skunda sr, t ta var liggjandi gott veur. Um ta ikki bleiv bori inn t og regn kom, so fr alt spnir, alt bleiv til torvmold. ll bru hvdinum. Ta var strvi. Hvdi var sovna, so man onki flilsi hevi t. ll vru gla allkavl. So plagdi vit at hava eld, so eftir vatni. Turran fisk og spik og skerpikjt. Brey og rullipylsu. So kkau vit drekka. Ta smakkai ngv betur ti. Ta var dejligt at eta ti. Eina fer hevi mamma kort eitt kjgv bakarovnin og ta bleiv bori nian Oyggj. sum ta smakkai vl. T hjlpti Aleksandra hj Lisu okkum. T vru vit allar fra har uppi. T vru menninir farnir at sigla. Teir nddu bert at skera torvi so mtti teir avstaaftur.

Steingrim: Tit hvdu eitt hs Vtafllum, eitt hs Uppi Heyggj, Grnu Fltu eina krgv, Ovaru Heyggj eina krgv og Uppi Oyggj hvdu vit eitt hs. So hvdu tit torv til alt ri.
Hilda og Hanna: Ppi bestilti alt kol. Ta var so snedugt fyrr, hvis mann skuldi fa ta at loga, t man hevi ikki so ngv gott torv og vi hvrt var torvi so dovi, at ta fekst ikki at loga, t vit hvdu ikki so ngv gott torv. So var fari eftir spiki, t alt var goymt. Ta spiki, sum ikki var salta og sum ikki var etandi, ta var koyrt eldin. Ta brendi so vl, so blivu breyini baka av t. Og alt, t vit bakau brey, so benyttau vit eldin, t vit hvdu naka toy at strka, settu vit jrnini t og benyttau eldin. Tr jrn hvdu vit: eitt nummar 7 og tvey nummar 5. So hvdu vit eitt pressijarn. sum eg eri forharma at ta skuldi fara. Ta hevur stai ti hjallinum, ta var rusta, ta er fari Viarhelli. Vit blivu biin at pressa og reinsa hj hesum ungu, ta var nokso tungt arbeii.

Steingrim: Hvussu longi skru tit torv.
Hilda: Oftani var torvi kanska Iiugt, t hoyggi kom fyr, ta var ikki meiri. Vit plagdu at bera inn Uppi Oyggj, t tey vru byrja at hoyggja, t var ringur terri ta ri.
Hilda: Ta var ringur terri ta ri, t t hoyggjau vit Grtvlum, t teir vru fjalli Borgardali. Gongan kom ll heim, ta hevi gingist so vl fjalli. So minnist eg, t teir fru at fa jlatorvi heim. Teir hvdu sledu, t tku teir seg saman, ppi, Jgvan hskall og Karl plagdu at fara nian Oyggj eftir torvi. T hvdu teir brennivn, so teir skuldu vera heitir.

Steingrim: Hv brktu teir ikki rennistrong?
Hanna: Mykinesmenninir vildu ikki.
Hilda: Vihvrt kom frost torvi. T vru vit forharma. T var torvi spilt; ta brendi ikki , ta var so ltt at taka . Alt arbeii var fari til spillis. Torvhsi tk trggjar flir. Migongdin kallaist klovin. Har gingu vit, fyri at kunna laga torvi heilt upp undir taki. Hsi hj Jgvan hskall l mitt , Karl hevi ta norasta ag Santus ta sunnasta. Stri sak, Hans Gili og var vru eisini uppi Oyggj. Jkup Lu hevi eitt hs, ta st upp har teir skru. Ta hsi hevi sinktak, ta var flatt. Tey hvdu torv Sundadali og Hvannabrekkuni. Lisa hevi torv uppi Ovaru Regn. Har hvdu tey Luni eisini torv.

Steingrim: Hvar var ta besta torvi?
Hilda og Hanna: Noran fyri har sum bndurnir vru. Har hevi Lisa eisini torv. Ta var Nori Gjnni, Nori Eggini. Tey Handanstovuni hvdu torv her og upp Leiti. Karansva hevi torv upp Fltuni, ta er ovaru Heyggj. Magda og eg (Hilda) fru einafer eftir torvi frosti. Vit tordu ikki vi leypinum tvrtur um nna, vit bar settu hann gleri og skumpau hann yvir til hin arbakkan. ti Skor var eitt, har ttu vit onki. Lisa tti Grtvlahorninum. Ta var stuttligt at vera heiin gum veri. At sita og eta ti en gan summardag er himmalskt. Ta var herligt at leggja seg eina fltu at slappa av og hoyra fuglarnar syngja, alt andai so frifult og herligt. ll vru heiini. Karl plagdi at kika eftir llum. Allastani vru eldar, ll vru gla, ta var sunt at vera ti alt summari, ll vru slbrend. Vit plagdu ikki at koyra leyparnar so fullar at bera inn. Vit vru so sterkar. T vit ikki hvdu naka at seta leypin , so mann kundi fara undir hann , so var ta bara at koyra hvdi, so plagdu vit at liggja knum og stija okkum vi hondunum og so reisa okkum upp og so fara avsta. Ta var iliga tungt torvi Nori Gjnni. Ta brendi so gott. Uppi Heyggj var torvi so moyrt, ta var hopileyst at baka vi t torvinum, ta var til at kka ketilin. Ta var ringur mgvur. Ta niasta torvuni var eitt sindur svartari enn ta ovara. T vit bru burtur, tku vit 4 torvur ella sum ta bar til og lgdu tr fltuna. Torvurnar lgu einar 3 - 4 dagar. So blivu tr settar upp tvr og tvr torvur. Vihvrt plagdu vit fara at miskifta. Ta var pent at sggja, t alt var uppsett. T ta var turt, fru vit at bera inn. Ta var stuttligt at eta ti. Vit fingu dgvera nian hagan, alt mguligt gott, fyltar lundar, turran fisk og fiskaknettir. Vihvrt fingu vit eggjapylsu, sum mamma gjrdi, vi eitt sindur av tlg og gott deiggj og g froysk sjlvvelt eplir: Mamma var so fr; hon var so flink.

Steingrim: Hvdu tit naka gildi, t torvi var komi til hldar?
Hanna: Nei, men vit hvdu neytakonugildi. Ta var mean Niels Juel Arge var her vestri. Ta st Gomlu Lu. Heini plagdi at hava Blkorsgildi Handanstovuni og hann plagdi at hava jlatr, renn loft var lagt . T loft var lagt , fekk Heini sr bindimaskinu og hon st uppi loftinum. Har sat hann og bant til fiskimenninar - undirkli, undirbuksir, troyggjur, undirtroyggjur - alt var froyskt. Hann dugdi at seyma hettur til beiggjarnar, renn teir fru Suurlandi. Dnjal Jkup, Jesar, Jkup og sak. Tey vra 8 systkin, 5 beiggjar og 3 systrar, mamma, Magdalena og Bette. Omma var so fr, hon dugdi alt at gera. Hon plagdi at sita og veva. So plagdi hon at fara nian Tala at rekja. Eg haldi ta var okkurt sum skuldi setast vevin, ta var eitt strt tr, sum skuldi rekjast, so skuldi hon hespa ta og seta ta vevin. Eg minnist, at hon plagdi at siga, at abbi sak, hann t Kristian Ludvg. Hann plagdi at gera henni heklinlir. Kvldi fyri hann gekk burtur kom hann vi eini heklinl til hennara. Hann legi seg fram vevin at prta vi hana. Ta var ta sstu ferina. Ta kom sovori kavarok teir. Maurin hj Onnusofu Skemmuni var eisini vi. Mamma fortaldi onki sovori. Hon minnist bara, hvussu synd ta var i teimum. Tey gingu inn Kumlar at hyggja, sum ttu vi. Klini vru fryst upp miju, hj teimum. Eg haldi ta mundi vera mamma Dnjal Klett. Ta var ein syrgiligur dagur. So var ta maurin hj Lisu, sum hevi stungi seg tirri. Hann bleiv sendur inn til Srvgs, t blforgift var komi . Hann doyi, men Lisa fekk ikki deysboini av honum fyrr enn tta dagar aftan.

Top of page

At ganga til neyta Mykinesi.

Steingrim: Hvrjar vru neytakonurnar Handangarinum.
Hanna: Ta var eg, Aleksandra, Herdis, Antina, Elsa, Dagmar. So fr eg t Bgarin, har var ta Fia, Julia, Hanna Ellingsgaard, Hilda, Olivia hj Jan Heina, Jona, Henrikka, Annasofia, Stra Aleksandra, Astrid, Esther var vi vihvrt og Borgny. Vit vru 15 neytakonur.

Steingrim: Nr byrjau tit at ganga til neyta?
Hilda: T neytini lgdust ti, juni. Um gott veur var, kundi ta vera um hlvan mai. Ein boai fr. Ta var Aleksandra.
Hanna: Eg gekk nian Stllhs at siga neytabo, Abrahamsstovu, til Henrikku. Aleksandra gekk t eftir. Hon fr til okkum, Annasofu, Hildu, nian til Aleksandru. Vit vru tvr, sum boau, vit byrjau k1.8. T vit komu Grtvlar bau vit eftir llum.T allar vru komnar, fru vit tiI gongu. Vit vru vl klddar, t regn var.

Steingrim: Hvussu ngv bii hvdu tit vi tykkum?
Hilda: Eg hevi fra kr. Eg hevi eina ltla, sum tk 5 pottar arminum. Hitt, sum eg mjlkai upp til Handanstovuna, var strri, ta tk 15 litrar. Fetilin var pent bundin, hann var dupultur. Ta var tungt at bera. hondunum hvdu vit stokkar. Vit vru heilt ungar. Henrikka og Annasofa vru yvir 70, hetta var ssta ri tr gingu. Eg minnist, hvussu seint tr gingu. Eitt legi eg merki til, t tr vru komnar neytini, hevi eg bara seIt niur eini kgv. So skjtt gingu tr kortini. "Fram kemur hann, i hvliga fer", plagdu tr alt at siga.

Steingrim: Hvar plagdu neytini at liggja?
Hilda: Ta var ymiskt. Vi hvrt lgu tey ti Skor , so vl fyri. T ta var mjrki, var ringt at finna tey, so gingu vit har vit hvdu mjlka um kvldi. T vit su, at ein hevi kukka, so stungu vit fingurin niur, fyri at vita um lorturin var heitur, so gingu vit eftir t. So funnu vit tey. Men vi hvrt funnu vit ongi neyt. T noyddust vit heimaftur. Ta kallau vit at grsa. T hvdu tey veri uppi Knki. Menninir hvdu veri tiI tirrar. Teir hvdu s tr uppi Knki.
T vit fru heim sungu vit alti "N dagurin at enda er". Ta var stuttligt at sita uppi Oyggj og sggja, hvussu vakurt alt var. Vit plagdu at hava 18 19 1itrar av mjlk heim. Ta var ymiskt sum neytini mjlkau. T duvaveur var, mjlkau tey betur. Vit plagdu at koma heim kl 11 - 11.30. T vit komu heim kkau vit mjlkina, t hon srnai beinanvegin. Ta sum skuldi vera til rmastamp bleiv sla og sett til sis, Vit gjrdu eisini ost. Ta var nmjlka og var sett eina grtu vi ltlum eldi. Kveikamagi/klvamagi bleiv lagt niur og so loypist mjlkin saman. So var mysan tikin fr.Hon var eitt sindur gullig. Ta var mjkt at eta. So var osturin lagdur niur ein ostaform vi holi botninum. Eitt tunt kli var lagt niur, so koyrdu vit ostin - kostin - niur. Vit pgdu at koyra kumman . Loki var lagt , ta var pent tskori. Eitt lti sindur av fergi var lagt vi einum ltlum steini. Hetta var mjkur ostur, sum smakkai sera vl. So gjrdu vit bollamjlk.
T kgvin var klva, goymdu tey rmjlkina, t.e. tann fyrsta mli aftan kgvin hevi klva, hon var koyrd niur, t tey gjrdu ketilsost. Vit fingu ketilsost r Handanastovuni, Noruri Lonini, fr Atu, fr Annu fastur. Ta var herligt at fa um veturin. Mjlkin mtti ikki vera ov heit, t so gjrdist kosturin av harur. Kosturin var samanlopin..Misa var nttveramatur. Ein penur froyskur ostur var gur at fa.
Vit gjrdu eisini smr. T vit hvdu kka mjlkina, settu vit hana upp lofti. So kom ngvur flti oman. So var tiki av. Ta skuldi vera leingi, at mjIkin st vi fltanum. Fitin var koyrdur eina krukku, so var kydna. So var smri tiki upp. Ta, sum var eftir av blaki, var drukki. Ta smakkai einastandandi vl. So var smri elt, tey koyrdi vatn . Salt var koyrt . Smri var koyrt niur krukkur og ikki spiltist ta. T mann kom r hoyggj Handanstovuni, plagdu vit at fa rmastamp. Ta var trstampi. Har kundu 4 flk sita rundanum og eta.

Top of page

Neytakonugildi.

Hanna og Hilda: Neytakonugildi hevur alti veri Mykinisi. T tey hildu uppat at ganga til neyta uml. oktober mna, var neytakonugildi hildi. Kokkarnir plagdu at ver Annkatrina hj Jhannusi, Marin Handanstovuni, Holdanslisa, Ragnhild. " , denn vlsignai matur", plagdi kunstmlarin at siga. Vit fingu smurdan mat neytakonugildinum. So var sungi og dansa var noruri dansistovuni.
Oftani var ringt at ganga til neyta. Ongunt vru neytini farin inn Skorar, tey vru farin inn um Fulltgvuna at kroka. Hann var hgur ttini. Har kundu konuflkini ikki fara, So noyddist Hanna at fara eftir monnunum. Jkup hj Heina og Jgvan brahamsstovu komu nian at reka neytini taftur. Strvi var ofta. T vit hvdu veri til neyta, fru vit aftur eftir torvi. J, ta stvi um summari.

Top of page

T siglingarmenninir fru avsta.

Steingrim: Nr fru fiskimenninir av sta?
Hanna: Fyrst mars. T fru teir Suurlandi. Teir komu aftur maj mna. So skru teir torvi. Teir vru heima Hvtusunnu. Teir vru heima fjrtan dagar. Ta var ein strvin t. Vit hvdu ngv at gera. Vi skuldu passa torvi og bera ta inn. Vit vru liug vi ta, rennn hoyggi kom fyri. So er ta vit hoyggja, og er ta gur terri, so eru vit skjtt liug, t ta tornar so skjtt har vestri.

Steingrim: T siglingarmennninir komu heimaftur maj mna, hvusssu var so. Hvussu fyrireikau tit tykkuum t?
Hilda: T fara teir Eysturlandi. J forstendur t. Her vestri vru 20 siglingarmenn. T menninir fru avsta marts var alt fullgjrt. Teir hvdu eini 4 pr av vttum og eini 6-7 pr av hosum , 5 sett av undirklum, bi troyggjur og buksur. Mamma vav vadmal, so skuldi ta litast. Hettur, bi seymaar og bundnar. Oljuklir blivu seymai av stouti. Ta var gulligt sterkt tj. So blivu tey fernisera 3 ferir. So madrassu, sum eitt heitt ullint teppi var seyma niður og so madrassu. Ta sum seinast var lagt niur var bblian. Ppi hevi skrn. So hvdu teir ofta klassekk. Oftani frttu vit fr teimum, vit fingu telegramm. Ppi var vi Petru, sum Christian Emil tti. Aðrir mikinesmennn vru eisini vi t.d. Jesar, ppi Aage.
Hvdu teir fiska vl, so vru teir inni og landau, og vit fingu telegramm. Ppi skrivai eisini brv. T teir komu aftur, hvdu teir allan mguligan gan mat vi. Teir hvdu lippir, kjlkar, kongafisk, hetta var gott at fa. Kongafiskurin hevi so hvss bein, sum stingu so illa.

Top of page

Gerandiskostur Mykinesi.

Steingrim: Hvat fingu tit at eta ti hj tykkum?
Hanna og Hilda: Mamma roytti lundar, teir blivu saltair. Vit fingu grind og fisk. Slu fingu vit eisini. Og so havhesturin. Hann fingu vit fr Niklasi. Hann bleiv royttur og sviin. Ta var ein dejligur matur. Hann var lagdur salt einar tveir dagar og so var hann kkaur. Hann bleiv kkaur tveir tmar. Eplini skuldu vaskast sera vl. So skru vit eitt Iti petti av eplinum, so at soi kom gjgnum, ta smakkai sera vl. T hann var skrallaur, gjrdi vit ss til. Hann var stoktur og lrini vi. Vit kunnu eisini kka hann og gera suppu vi makkaroni og sviskum og rsi. Vit plagdu at gera bollar til av kkaum eplum, sum blivu mosai, so koyrdu vit eitt sindur av margarin ta, eitt sindur av sukri og 2 egg. Bara so miki av mjli, at ta kom saman, onga mjlk.
So kundu vit eisini gera frikadellur av havhestum og steikja tr akkurat sum fiskafrikadellur. Ta smakkar ngv betur enn ta farsi, sum vit keypa. Ta var sum mamma segi, at havhestakjti var ngv betur enn lundakjti.

Steingrim; Hvussu gjrdu tit havhestafrikadellur?
Hilda: Vit koyrdu alt ta feita burtur. So skru vit av bringuni og lrunum, so bleiv ta hakka 2 ferir, so bleiv elt. Vit koyrdu eitt sindur av mjli , 2 egg og salt og pipar, so ta smakkai so vl. So var stokt. Vit gleddu okkum so ngv til henda dgveran.
So fingu vit lundar. Vit kundu skralla lundarnar. Teir blivu stoktir sum vilt. Ta er at gera ssina fyrst. Brnka bringuna og lrini og so koyra alt niur ssina og so kka teir har niuri . So hvdu vit fyltan lunda. So stoktu vit lundan vi skinninum. Vit plagdu eisini at turrsteikja lundan, ta smakkai vl. T brktu vit primusovnar. T ta var gur lundi, plagdi vit at kka teir. Saltsprongdur lundi smakkar einastandandi vl. Hann hevi ligi salti 3 dagar.
Lundahvd fingu vit til dgvera. Ta var ikki nakar gur dgveri, vit tu heilan og tunguna. Vit hvdu eina suppu av lundum, sum vit koyrdu ingifer . T var lundin vI vaskaur og feskur. Vit koyrdu rs og okkurt anna. Alt er blivi sga. Marin plagdi at siga, at Mikines var eitt strt spsikamar. T beinini vru blivin grn, plagdu vit at gera lundafrikadellur. Ta kundi oftani henda, t tey hvdu veri Nesinum og fleyga og lundarnir hvdu ligi ov leingi gum veri. Roytngarkonurnar tku lundarnar fr, so blivu teir skradlair. T tey royttu, blivu vit alt settar at kvista. gum finasta veri. So stu vit einum myrkum rmi og kvistau. So komu roytingarkonurnar at taka burturr. Ta var eitt ringt arbeii fyri hendurnar. Ta stu nstan alt 3 roytingarkonur Handanstovuni og royttu. Ta bar ikki til at hava handskar uppi. Ta vru mamma, Sjraelspa og Julia og Annkatrina.

Steingrim: Hvussu ngvar plagdu tr at royta ein dag?
Hilda: Hundra. Mamma plagdi at royta 25 um tman, t vl l fyri. Vi skaftinum knvinum dnai man lundan. Lundin bleiv royttur heilt upp knokkin, t fjurin var so dr. T posturin kom, plagdu teir at bera royttar lundar leypi at selja til Srvgs, alt bleiv keypt.
Um summari fingu vit feskan fisk. Vit keyptu fisk. Vit gjrdu knettir og frikadellur og hvd.
T mamma hevi veri niri vi drekka, plagdi hon at koma nian vi fiski. Hon koyrdi burturav og hakkai til fiskabollar og span, so koyrdi hon eitt kjtbein niur. Ta vru ngvir rabtar og maskinbtar har vesturi. Ngv er forandra, ta er heilt almindiligt. T kgvin hevi klva, hvdu vit ofta rsvelling.
Vit hvdu eina stra eplaveltu uppi Hanusarmrk. Seteplini lgu uppi loftinum undir songini. Fyrst var pappr lagt undir tey og so oman yvir tey. Vit lgdu tey januar/februar mna. Vit settu eplini niur majmna. Vit hvdu eina ltla veltu Systrannamrk. Vit plagdu at seta eini 800 eplir niur. Mamma plagdi at geva lundar fyri eplir. Hon plagdi at fa eplir av Oyruni Srvgi fr Marionnu Strustovu ella KeldiJkup.
Top of page